"Reality Therapy" Williama Glassera (terapia rzeczywistością, terapia zorientowana na rzeczywistość)- to mało znane w Polsce podejście terapeutyczne, którego twórcą jest amerykański psychiatra William Glasser (ur.1925). Jest to bardzo oryginalna koncepcja oparta na kilkudziesięcioletnich doświadczeniach lekarza psychiatry w pracy klinicznej- podejście, które trudno zakwalifikować do jakiegoś głównego nurtu terapii. James O. Prochaska i John C.Norcross autorzy popularnego opracowania "Systemy Psychoterapeutyczne. Analiza Transteoretyczna" nazywają je "jedyną w swoim rodzaju mieszanką filozofii egzystencjalnej i technik behawioralnych" i zaliczają do nurtu terapii egzystencjalnych.
Glasser nawiązuje do filozofii terapii propagowanej przez jednego z pierwszych amerykańskich terapeutów egzystencjalnych Helmutha Kaisara (http://www.hellmuthkaiser.org/) a najważniejsze wątki Reality Therapy odpowiadają egzystencjalnemu podejściu do zagadnień osobowości i psychopatologii. Swoje metody terapeutyczne W.Glasser rozwija od lat 60tych XX-wieku a rdzeniem tego podejścia jest stworzona przez Glassera Teoria Wyboru (Choice Theory).
Zgodnie z Teorią Wyboru wszystko co robimy jako ludzie to jest jakieś "zachowanie" a niemal całe nasze zachowanie pochodzi z wyboru, podlega możliwości wyboru. Komponenty całościowego zachowania (total behavior) to: reakcje fizjologiczne organizmu, emocje, myślenie, działanie. Nie możemy wpływać bezpośrednio na fizjologię i emocje ale niemal w każdym zachowaniu możemy kontrolować nasze myślenie i działanie. Na nasze emocje i fizjologię mamy wpływ pośredni. Możliwość wyboru wiąże się z braniem za ten wybór odpowiedzialności. Terapia W.Glassera kładzie duży nacisk na pojęcie odpowiedzialności, klient uczy się w trakcie terapii postrzegać swoje problemy przez pryzmat dokonywanych wyborów, uczy się dokonywania lepszych dla siebie wyborów. Nawet symptomy psychotyczne są traktowane jako zachowania z wyboru, które mają pomagać klientowi w radzeniu sobie z frustracją w zaspokojeniu ważnych potrzeb.
Według Glassera podstawą naszej motywacji w życiu jest 5 podstawowych potrzeb: przeżycia, miłości i przynależności, mocy, wolności, rozrywki i zabawy. W praktyce najważniejsze jest zaspokojenie potrzeby miłości i przynależności. Bliskość, przynależność, uczestnictwo w sieci relacji z innymi pozwolą nam na skuteczne zaspokojenie pozostałych własnych potrzeb. Większość naszych długoterminowych problemów psychologicznych to trudności w relacjach z innymi. Jeśli nie mamy powiązań z innymi ludźmi bądź są one niewystarczające, to nasze życie we wszystkich wymiarach będzie zagrożone. Celem terapii rzeczywistością jest pomoc w połączeniu ze światem, przywrócenie zdolności do tworzenia relacji z innymi i dokonywania lepszych wyborów.

Terapia ta jest krótkoterminowa i jej celem jest całościowa zmiana zachowania. Terapeuta zorientowany na rzeczywistość posługuje się strategią, określaną skrótem WDEP:
W (wants and needs)-chęci i potrzeby
D (direction and doing)-nakierowanie i działanie
E (evaluation)-ocena
P (planning and commitment)- planowanie i zobowiązania

W-Czego chcesz? Klient bada każdy aspekt swojego życia, swoje oczekiwania, oczekiwania od innych osób, od terapii, próbuje rozpoznać jakie ma potrzeby i w jaki konkretny sposób mógłby je zaspokoić. Badanie percepcji potrzeb powinno trwać przez cały okres pracy terapeutycznej.
D- Co teraz robisz? Klient analizuje to co robi, robił lub powstrzymał się przed zrobieniem czegoś w ostatnim okresie, aktualnie, koncentruje się nad rozpoznaniem w jakim kierunku biegnie jego życie, do czego prowadzi jego zachowanie w różnych jego obszarach.
E-Czy to co robisz teraz pomoże Ci uzyskać to czego chcesz? Konfrontacja z konsekwencjami zachowania klienta, czy klient ma szanse uzyskania tego, czego potrzebuje.
P-Klient tworzy konkretny plan zmian zachowania.

Terapeuta w czasie swojej pracy:
• Pomaga skupić się na teraźniejszości i unika rozważań nad przeszłymi zdarzeniami ponieważ problemy ludzi są powodowane aktualnym brakiem satysfakcjonujących relacji z innymi.
• Edukuje w zakresie teorii wyboru, pomaga podczas konsultacji skupić się na tym co radzący się może zrobić bezpośrednio czyli jak może zmienić swoje działanie i myślenie.
• W relacji z klientem kieruje się zasadami opisanymi jako siedem pożądanych nawyków i unika zachowań opisanych jako siedem szkodliwych nawyków zachowania (w tabeli poniżej). Edukuje klienta w zakresie pożądanych i niepożądanych sposobów zachowania, pomaga wprowadzić je w relacje klienta z innymi osobami.
• Terapeuta zachowuje nieosądzającą, niekrytykującą postawę w swojej pracy ale zachęca klienta do oceny swojego zachowania poprzez pryzmat teorii wyboru: czy to co robię zbliża mnie do ludzi, których potrzebuję? Pomaga w odkryciu /znalezieniu nowych sposobów zachowania użytecznych dla osoby, która przyszła po poradę.

William Glasser jest radykalnym krytykiem klasyfikacji psychiatrycznej i DSM w jego kolejnych wydaniach, przeciwstawia się też od lat biologicznemu podejściu i bezkrytycznemu stosowaniu farmakoterapii w psychiatrii o czym pisze w swojej książce o szokującym tytule; "Warning: Psychiatry Can Be Hazardous to Your Mental Health" (Uwaga: Psychiatria może być niebezpieczna dla twojego zdrowia psychicznego).

Informacja opracowana na podstawie:

Strona internetowa The William Glasser Institute - http://wglasser.com

William Glasser,"Reality Therapy", Harper Collins

William Glasser, "Choice Theory", Harper Collins

James O. Prochaska, John C. Norcross, "Systemy Psychoterapeutyczne. Analiza Transteoretyczna", IPZ 2006

Gerald Corey, "Teoria i Praktyka Poradnictwa i Psychoterapii", Zysk i S-ka 2005

A.U. (grudzień 2011)