Pracownia Procesu - Wywieranie wpływu i manipulacja

"Na każdym kroku stykamy się z wypaczaniem ocen, wykorzystywaniem czyjejś słabości, graniem na uczuciach, fałszowaniem rzeczywistości lub wręcz z uzależnianiem... Fakt, że pewne obszary życia szczególnie sprzyjają manipulowaniu, nie świadczy o tym, że rozwój techniki jest na usługach gigantycznego spisku, lecz dowodzi zdolności uczestników zdarzeń do wykorzystania wielkich zmian, jakie dokonują się w naszych społeczeństwach. Toteż maniupulacją posługują się zarówno akwizytorzy, szpiedzy, jak i przywódcy sekt."

FABRICE D'ALMEIDA („MANIPULACJA”)

A-URA

MANIPULACJA

CZYM JEST MANIPULACJA?

Wywieranie wpływu i manipulacja

Życie społeczne to uleganie wpływom innych osób, grup, instytucji a jednocześnie wywieranie wpływu na osoby, z którymi się kontaktujemy. Jesteśmy zarówno podmiotem jak i obiektem oddziaływania, wchodzimy w różnorodne społeczne interakcje, poprzez które wzajemnie na siebie wpływamy. Wpływ społeczny oznacza nieustanną zmianę naszego sposobu myślenia, przeżywania, zmianę zachowania. Jesteśmy mniej lub bardziej świadomi sposobów w jaki wpływają na nas inni oraz celów jakie realizują. Wpływ innych osób może przynieść nam wiele dobrego ale też może skutecznie pozbawić nas własnych życiowych zasobów i szans na realizację osobistych celów. Niektóre próby wywierania wpływu intuicyjnie nazywamy "manipulacją". Manipulacja to z reguły niepożądany wpływ społeczny. Analizując różne ujęcia zjawiska manipulacji można sformułować dla celów praktycznych kilka kryteriów, które pozwalają uznać dane zachowanie za manipulacyjne.

Żadne z tych kryteriów brane pod uwagę samodzielnie nie może decydować o uznaniu jakiegoś zachowania za próbę manipulacji. Jeśli jednak kilka z obok wymienionych cech charakterystycznych dla manipulacji opisuje dobrze czyjeś lub nasze własne działania to należy się temu działaniu przyjrzeć szczególnie uważnie.

niejawny cel lub ukryty sposób działania - podmiot działający stara się ukryć prawdziwy cel swojego działania, środki jakich używa do jego realizacji a nierzadko i sam fakt aktywnego działania
korzyść własna – cel działania jest związany wyłącznie ze świadomą realizacją własnych interesów podejmującego się manipulacji, często też z dającą się przewidzieć, ewidentną szkodą dla obiektu wobec którego podejmowane są działania a manipulujący traktuje obiekt przedmiotowo tj. nie liczy się z jego interesami i potrzebami
ograniczenie możliwości wyboru – osoba manipulowana znajduje się w sytuacji ograniczonego wyboru natomiast zachowuje subiektywne poczucie kontroli nad sytuacją, poczucie wolności wyboru
przewaga sytuacyjna - obiekt działań manipulacyjnych ma niewielką zdolność rozpoznania sytuacji, działających na niego czynników (jest nieświadomy prawdziwych intencji oraz sposobów działania manipulującego) a działający może dodatkowo utrudniać mu ich rozpoznanie by wykorzystać swoją przewagę i kierować jego zachowaniem
ujawnienie "szkodzi" manipulującemu - ujawnienie intencji, niejawnych działań, celów manipulującego podmiotu uniemożliwia albo znacząco zmniejsza szansę ich realizacji i naraża działający podmiot na utratę zaufania społecznego

AU(wrzesień 2008)

WRÓĆ

Powiązane artykuły

ASP - Akademia Samoobrony Psychologicznej