Psychologia zorientowana na proces (inaczej; psychologia procesu, psychoterapia zorientowana na proces, praca z procesem, POP, psychoterapia procesu, processwork, dreambody work) jest metodą terapeutyczną rozwijaną w okresie ostatnich 40 lat przez grupę osób skupionych wokół Arnolda Mindella. Arnold Mindell przy pomocy klarownej teorii procesu połączył w oryginalną całość motywy pochodzące z różnych źródeł: filozofii taoistycznej, psychologii analitycznej C.G.Junga oraz innych szkół wywodzących się od S.Freuda, psychologii humanistycznej, teorii informacji, podejścia komunikacyjnego i systemowego w terapii. Nieodłącznymi elementami teorii pracy z procesem jest również pojęcie głębokiej demokracji i realizowany w praktyce postulat pracy z mniejszościami. Podstawowe narzędzia pracy terapeutycznej stosowane przez przedstawicieli tego kierunku zostały uformowane na bazie praktycznych doświadczeń i teoretycznych pomysłów Arnolda Mindella oraz współpracujących z nim osób w latach osiemdziesiątych i dziewiećdziesiątych ubiegłego stulecia. Późniejsze poszukiwania Arnolda Mindella (po roku 2000) wychodzą często poza obszar terapii a ich wyniki są włączane w mniejszym lub większym zakresie do zasobu pomysłów teoretycznych i technik pracy z procesem (poniżej linkt do tekstu Amy Mindell na temat rozwoju pracy z procesem ).
Praca z procesem reprezentuje podejście fenomenologiczne w psychoterapii. Terapeuta zorientowany na proces bada subiektywny świat doświadczeń drugiej osoby pomagając jej odnaleźć wzorce, znaczenia ukryte w pozornie bezładnym świecie doświadczeń i problemów dnia codziennego, snach, symptomach cielesnych, relacjach, odmiennych stanach świadomości. Również w pracy z parą, rodziną, grupą, ważnym zadaniem terapeuty jest poznanie sposobu w jaki poszczególne osoby doświadczają, opisują świat i jaka część tego opisu jest wspólna dla pary czy grupy. Narzędziem pracy z procesem jest osoba terapeuty i jego świadomość - poprzez wejście w relację terapeutyczną terapeuta uzyskuje na różne sposoby dostęp do „pola fenomenologicznego” drugiej osoby. Terapeuta procesowy jest przeszkolony w uważnej obserwacji tego co się aktualnie dzieje, zwraca uwagę na różnorodne i często bardzo subtelne sygnały pojawiające się w różnych modalnościach zmysłowych - istotne są zarówno treść jak i forma wypowiedzi klienta, zaobserwowane gesty niewerbalne, oznaki fizjologiczne stanów emocjonalnych, okoliczności towarzyszące, własne odczucia terapeuty, myśli, zachowania.>>>
|
|
>>>Zadaniem terapeuty jest rozpoznanie, wyróżnienie szczególnie istotnych sygnałów pojawiających się w doświadczeniu klienta, własnym lub wspólnym dla obu (w teorii zostały określone bardzo jasne reguły pozwalające na selekcję sygnałów mających specjalne znaczenie dla terapeuty i klienta). Dalsza praca z takimi sygnałami prowadzi do sformułowania hipotezy na temat wzorca doświadczenia u klienta (możemy to sobie wyobrazić jako etap sporządzania mapy pola fenomenologicznego klienta) – terapeuta określa gdzie kończy się znany klientowi świat, co leży poza jego granicą i jakie doświadczenia pojawiają się na granicy tych dwu światów. W tej części pracy terapeuta pozwala klientowi zdecydować o możliwości przekroczenia granicy i badania tej części świata, która jest jeszcze nierozpoznana. W pracy z klientem można skoncentrować się również na doświadczeniach związanych z samą granicą światów i „strażnikami” tej granicy – czyli na tym co nie pozwala osobie swobodnie doświadczać jakiegoś aspektu własnej tożsamości, własnych potrzeb czy możliwości. Jeśli klient decyduje się na przekroczenie granic swojego dotychczasowego doświadczenia, swojej tożsamości, dalsza praca ma doprowadzić do udanej integracji nowoodkrytego aspektu własnej osoby z pozostałą jej częścią, umożliwia wniesienie swojej nowej tożsamości w relacje z innymi i codzienne życie. Bezpieczeństwo tej procedury terapeutycznej jest gwarantowane przez nieustanną obserwację reakcji klienta (informacji zwrotnej) na wszelkie stwierdzenia, propozycje, pomysły terapeuty i bezwzględne poszanowanie jego autonomicznej decyzji wyrażającej się poprzez te reakcje.
Praca z procesem, czerpiąc z bogatego dorobku różnych szkół psychoterapii, wykorzystuje dziesiątki technik terapeutycznych pozwalających na pracę zarówno z materiałem werbalnym jak i pracę poprzez ruch czy z wykorzystaniem doświadczeń ciała. W pracy terapeuty zorientowanego na proces odnajdziemy elementy przypominające działania terapeuty Gestalt, techniki stosowane przez analityka Jungowskiego, elementy psychodramy, metody stosowane w terapii behawioralno - poznawczej. Praca z procesem to nie tylko techniki terapeutyczne ale również postawa terapeuty, metaumiejętności. Odkryjemy w niej liczne odniesienia do podejścia skoncentrowanego na osobie Carla R. Rogersa oraz nurtów egzystencjalnych w psychoterapii. Zainteresowanie obszarem doświadczeń tradycyjnie uznawanych za duchowe zbliża psychologię procesu do nurtu terapii transpersonalnych. W pewnym sensie praca z procesem jest psychoterapią eklektyczną- nie traci jednak z tego powodu swojej wewnętrznej spójności, odwołując się nieustannie do podstawowego dla niej zestawu pojęć oraz procesualnego ujęcia zagadnień z obszaru teorii osobowości i psychopatologii.
AU (wrzesień 2008)
|
PSYCHOTERAPIA 