Techniczne możliwości medycyny pozwalają na uratowanie wielu osób, których życie zostało zagrożone z powodu nagłego zatrzymania krążenia, udaru mózgu, urazu mózgu podczas wypadku czy z wielu innych powodów. Pewna liczba uratowanych osób pozostaje jednak przez dłuższy czas w stanie „zawieszenia pomiędzy życiem i śmiercią”. Tracimy możliwość komunikacji z tymi osobami, stają się one całkowicie zależne od otoczenia, które musi zapewniać im właściwą pielęgnację, by nadal mogły żyć.

Nasz mózg, jego funkcjonowanie i sposób w jaki „budzi się świadomość” pozostają w znacznej mierze tajemnicą, nikt nie potrafi określić dokładnie czy osoba w stanie głębokiej śpiączki będzie mogła odzyskać chociaż część swojej wcześniejszej sprawności, czy będziemy się mogli z nią komunikować jak dawniej, nie wiemy jakie są jej wewnętrzne doświadczenia.

W przypadku osób znajdujących się w stanie śpiączki ważne jest, by przystąpić do całościowej rehabilitacji i stymulacji układu nerwowego tak szybko, jak to jest możliwe z medycznego punktu widzenia.

Niektóre metody pracy terapeutycznej stosowane przez terapeutów Process Oriented Psychology znajdują swoje zastosowanie również w pracy z osobami pozostającymi w tak odległych stanach świadomości jak śpiączka oraz stanach będących często jej następstwem. Terapeuci tej metody przeszkoleni są w uważności na różnego rodzaju sygnały pozawerbalne i podążając za nimi próbują nawiązać komunikację z osobą pozostającą w stanie śpiączki oraz w innych stanach minimalnej świadomości lub przytomności bez świadomości (zespół apaliczny). Stymulacja układu nerwowego nie jest pierwszoplanowym celem pracy terapeuty ale oczywiście zachodzi niejako przy okazji. Zgodnie z założeniami tej metody terapeutycznej, pracując z chorym w stanie śpiączki zwracamy się do osoby leżącej podobnie jak to zwykliśmy robić w kontakcie z osobą w pełni świadomą. Terapeuta kieruje swoją uwagę na sygnały pojawiających się emocji, najdrobniejsze ruchy , zmiany rytmu oddechu, na własne odczucia oraz emocje i próbuje delikatnie wzmacniać pojawiające się sygnały (np. poprzez pogłębienie lub powstrzymywanie zauważonego ruchu kończyny i dokładne komentowanie tego co zauważył). Celem tej pracy jest podążanie za wewnętrznym przeżyciem osoby w śpiączce, ułatwienie jej tego doświadczenia i metakomunikowanie o nim. Praca taka może prowadzić do odbudowania możliwości intra i inter-komunikacyjnych osoby w śpiączce czy w stanie apalicznym. Nawet jeśli komunikacja werbalna nie jest możliwa z uwagi na rozległe uszkodzenia mózgu to możemy przywrócić elementarne doświadczenia kontaktu na poziomie niewerbalnym.

Osoba w stanie śpiączki, w stanie apalicznym czy tzw. zespole zamknięcia zmienia życie całej rodziny, jest dla bliskich źródłem nieustannych wahań nastroju wynikających z naprzemiennych stanów wzmożonej nadziei na odzyskanie kontaktu i utratą tej nadziei. Bliscy często nie wiedzą co robić, jak się zachować wobec osoby w śpiączce, szukają sposobów, by się z nią skomunikować. Niezwykle istotna jest więc również praca z całą rodziną, osobami bliskimi.

Pomoc osobom w śpiączce i stanach apalicznych oraz ich rodzinom jest nowym i niezbadanym obszarem pracy terapeutycznej wymagającym interdyscyplinarnej wiedzy oraz praktycznych umiejętności komunikacyjnych wykraczających poza poziom komunikacji werbalnej, do którego jesteśmy przyzwyczajeni w naszych codziennych kontaktach. Praca z procesem oferuje ciekawe podejście oparte na wzmacnianiu sygnałów i uwzględnianiu informacji zwrotnej, może być ono uzupełnieniem metod rehabilitacji neurologicznej opartych na stymulacji układu nerwowego. W chwili obecnej brak jest systematycznych badań pozwalających na ocenę skuteczności tego sposobu pracy w porównaniu z innymi podejściami.

A.U. grudzień 2010

Strona poświęcona tematyce śpiączki i pomocy rodzinom osób w śpiączce i stanach minimalnej świadomości